Chương 1

Ngày cháu nội nhập học, tôi phát hiện một chuyện: trên sổ hộ khẩu, tôi vẫn là… độc thân.

Ông nhà tôi lắp bắp bảo chắc ngày xưa cán bộ làm sót.

Tôi đề nghị về quê làm lại giấy đăng ký kết hôn.

Con trai tôi đập đũa, nổi đóa:

“Mẹ à, mẹ rảnh quá rồi đấy! Không đăng ký thì sao? Hai người sống với nhau cả đời rồi, ai quan tâm có cái tờ giấy hay không!”

Con dâu tôi bụm miệng cười khẩy:

“Mẹ chồng em buồn cười ghê, làm như không có giấy kết hôn thì trời sập ấy. Mẹ em á, một mình nuôi em lớn, chẳng cần đàn ông hay kết hôn gì hết.”

Tôi giận đến run người, gom đồ muốn rời khỏi cái nhà này.

Ông nhà tôi không kiên nhẫn, tát tôi một cái:

“Bà đi thì ai trông thằng Trạch Trạch?”

“Nhà này chỉ có bà rảnh thôi, tôi có việc, thông gia cũng đi du lịch rồi, đừng có mà làm loạn!”

Tim tôi lạnh toát.

Tôi siết chặt tờ vé số trúng 5 triệu tệ còn để trong túi áo.

Tôi thật sự không hiểu —

Tôi làm lụng cả đời, chỉ muốn có một danh phận chính thức, thì có gì là quá đáng?

Sao lại bị xem là rảnh rỗi sinh nông nổi?

Thậm chí còn thua cả một chuyến du lịch của thông gia?

Thôi được.

Nếu tôi là “độc thân”, vậy tôi cũng có thể giống bà ấy — sống tự do, dứt khoát, không ràng buộc!

Sáng hôm sau, nhận thưởng xong, tôi đặt vé lên xe du lịch dành cho người lớn tuổi.

Tôi quyết định bắt đầu cuộc sống mới.

1

Sau khi đưa tiểu Trạch đến trường, tôi quay về nhà.

Con trai, con dâu chuẩn bị đi làm, ông Hòa thì ngồi chỉnh đàn nhị trên ghế sofa.

“Bố, cái khăn quàng này mang cho mẹ con nhé, trời bắt đầu se lạnh rồi, mẹ bảo ra công viên hơi lạnh.” – Trang dúi vào tay ông một chiếc hộp trước khi rời đi.

Ông Hòa cười vui vẻ nhận lấy:“Bà ấy nhảy múa suốt, lạnh cổ là đúng rồi.”

Từng người lần lượt ra khỏi nhà. Không ai nhìn tôi lấy một cái. Như thể cuộc cãi vã buổi sáng chưa từng xảy ra.

Căn nhà bỗng trở nên im lặng lạnh lẽo.

Tôi nhìn bàn ăn còn ngổn ngang đồ thừa, phòng khách thì bừa bộn. Một cơn tủi thân trào dâng trong lòng.

Nhưng điều khiến tôi buồn không phải là chuyện chăm cháu, dọn dẹp nhà cửa, hay làm người giúp việc không công.

Mấy việc đó, tôi làm cả đời rồi, không phải chuyện tôi làm quá lên.

Điều khiến tôi tổn thương là phản ứng của họ khi tôi đề cập việc làm lại giấy kết hôn. Lúc đó tôi chợt nhận ra:

Suốt cả cuộc đời này, nhu cầu và suy nghĩ của tôi dường như chưa từng được họ thật sự lắng nghe và tôn trọng.

Họ đã phớt lờ tôi cả đời, mà chẳng hề hay biết.

Tôi lặng lẽ ngồi xuống ghế, nước mắt rơi.

Thật ra, Triệu Bình nói cũng không sai – đã là “vợ chồng già” thì có hay không cái giấy cũng chẳng thay đổi gì.

Nhưng tôi cũng là con người. Tôi cũng muốn được nhìn thấy, được tôn trọng.

Trước đây, có lẽ tôi đã từng mơ hồ nhận ra điều đó. Nhưng tôi không biết cuộc đời mình còn có thể thay đổi như thế nào.

Còn bây giờ thì khác.

Tôi lau nước mắt, lấy tờ vé số trúng 5 tỷ trong túi ra, và bật cười thật lòng.

Bây giờ tôi độc thân, chưa kết hôn, lại có một số tiền lớn – từ thể xác đến tinh thần, tôi hoàn toàn tự do.

Vậy tại sao tôi lại phải tiếp tục kẹt trong một nơi mà bản thân còn không được coi là “người nhà”?

2

Tôi gọi cho đại lý vé số, đặt lịch chiều đến nhận giải.

Sau đó, bắt đầu thu dọn đồ đạc – cái gì tặng được thì tặng, cái gì vứt được thì vứt.

Cuối cùng, tôi nhắn một tin vào nhóm wechat “Gia Đình Ấm Áp (5 người)”:

【Tôi có việc đi xa. Tan học nhớ đón tiểu Trạch.】

Tôi chờ vài phút, không ai trả lời tin nhắn.

Tôi thở dài một tiếng, dọn dẹp căn nhà thêm lần cuối rồi xách túi rời đi.

Chính thức nói lời tạm biệt với ngôi nhà mà tôi đã chăm lo mấy chục năm qua.

Khi con dâu phát hiện tôi thực sự không đến trường đón tiểu Trạch,

Tôi đã cùng cô bạn thân – một người theo chủ nghĩa không kết hôn – ngồi yên vị trên xe của đoàn du lịch.

Con dâu nháo nhào tag từng người trong nhóm “Gia Đình Ấm Áp”:

@Triệu Bình (con tôi): Mẹ anh thật sự không đi đón tiểu Trạch, quá vô trách nhiệm luôn!

@Mẹ (tôi): Mẹ với bố không có giấy kết hôn thì đi làm ầm lên với bố, mắc mớ gì kéo cả nhà vào?

@Bố (ông ): Bố quản mẹ giùm con cái đi! Con thật sự không rảnh, việc công ty ngập đầu, cô giáo nói tiểu Trạch chờ khóc cả buổi rồi!

Con trai tôi và ông Hòa không nói gì. Có lẽ chưa đọc được tin nhắn.

Có thể con dâu đã gọi điện riêng cho họ.

Một lát sau, cả hai người thay nhau @ tôi trong nhóm, nhưng không ai gọi điện thoại cho tôi cả.

Chắc họ nghĩ tôi chỉ giận dỗi cho vui, không đủ gan thật sự bỏ mặc cháu.

Dù sao thì tiểu Trạch cũng do tôi nuôi từ bé. Họ tin tôi không nỡ để thằng bé bị ảnh hưởng bởi chuyện người lớn.

Tôi lại nhấn mạnh một lần nữa:

Tôi thật sự không ở đó. Mau đi đón cháu đi.

Triệu Bình trả lời:

@Mẹ, mẹ bao nhiêu tuổi rồi mà còn đòi “nổi loạn”? Con đang bận gần chết đây, không rảnh đâu!

Ông Hòa cũng nói chen vào:

@Lý Hà, đi ngay đi! Mẹ vợ con mình– cô Thanh – hôm nay trật chân, bọn này đang đưa bà đi nắn khớp. (gửi kèm ảnh ở phòng khám)

Thấy cả chồng và con trai đều lên tiếng, con dâu tôi đưa ra “tối hậu thư”:

@Mẹ, con đã nói với cô giáo rồi, bảo bà đợi mẹ 5 phút nữa. Mẹ đến ngay nhé!

Chưa kịp xem phản ứng tôi thế nào, cô ta đã nhắn ngay vào nhóm lớp của cháu:

Cô giáo ơi, xin lỗi nhé, bà nội bé hôm nay bị kẹt đường một chút, sắp tới ngay ạ.

Sau đó quay lại nhóm gia đình, bắt đầu than thở:

Cuối cùng cũng giúp bà nội bịa xong lý do. Chứ để cô giáo với phụ huynh khác biết là vì chuyện không có giấy đăng ký kết hôn mà dỗi không đi đón cháu, thì bẽ mặt chết!

Triệu Bình vội vàng an ủi vợ:

Bố là trời của mẹ con đấy. Bà chỉ sợ bố không cần bà thôi. Haizz, bà ấy không hiểu, đàn ông không phải cứ có tờ giấy hôn thú là trói được đâu.

Ông Hòa nổi giận, gửi hẳn một tin nhắn thoại:

Lý Hà! Bà định làm ầm tới mức tôi không ngẩng đầu nổi trước mặt con cháu à? Không có giấy kết hôn thì sao? Dù có mà tôi muốn ly hôn thì vẫn ly hôn được đấy!

Trang – con dâu – cũng mỉa mai:

Thật sự vừa đáng thương vừa đáng buồn. Làm đi, giận dỗi đi. Đừng để chưa lấy lại được giấy kết hôn đã mất luôn chồng!

Triệu Bình tiếp lời:

@Mẹ vợ, để mẹ chê cười rồi. Bao giờ mẹ con mà sống được như mẹ – cuộc sống gọn gàng ngăn nắp, không làm phiền đến ai – là con đội ơn trời đất luôn.

Tôi nhìn chằm chằm vào điện thoại, nước mắt rơi không ngừng.

Không thể tin được – người đàn ông đã sống với tôi cả đời, giờ chỉ biết đe dọa và đàn áp.

Còn đứa con trai do tôi tự tay nuôi lớn, lại coi thường mẹ đến mức đó.

Và con dâu nữa – nó có tư cách gì để cười nhạo tôi?

Tôi cũng từng muốn có sự nghiệp, không phải phụ thuộc vào đàn ông.

Khi Triệu Bình được hơn ba tuổi, tôi định đi làm.

Nhưng bà sui – Thanh – lúc ấy đột nhiên bế đứa con gái ba tháng tuổi đến ở nhà bên cạnh.

Ông Hòa bảo bà ấy là vợ của bạn thân ông, làm ở trường mẫu giáo. Hai đứa nhỏ để tôi trông chung, để bà ấy sớm quay lại làm việc.

Bà Thanh còn nói sẽ bồi dưỡng thêm ít tiền cho tôi, xem như tôi cũng có thu nhập.

Nhưng nghĩ bà ấy làm trong trường học, có thể để ý giúp tôi trông Triệu Bình luôn, coi như huề nhau, nên tôi chẳng mở miệng đòi tiền.

Thế là tôi cứ thế trông cả hai đứa.

Sau này hai đứa nó lớn lên thân thiết, yêu nhau, hướng tới chuyện cưới xin – tôi lại càng không tiện nhắc đến chuyện tiền nong.

Rồi con dâu mang thai, tôi tiếp tục trông cháu.

Một đời này, tôi đã nuôi ba đứa trẻ lớn khôn, mà chưa từng có cuộc sống của riêng mình.

Sau khi cả nhà trút giận xong, ai nấy quay về việc của mình.

Không ai hỏi tôi rốt cuộc có đi đón cháu không.

Như thể… không cần hỏi cũng biết – chắc gì tôi dám “tạo phản”?

Tôi thấy lòng nguội lạnh. Không nói gì thêm, chỉ gửi một tấm ảnh phong cảnh ngoài cửa sổ xe du lịch vào nhóm.

Không ai trả lời tôi.

Trong nhóm chat im lặng như tờ.

Sự thờ ơ của họ, cái vẻ bề trên của họ — tất cả đều hiện rõ trong khoảng lặng ấy.

3

Năm phút mà cô giáo nói đã trôi qua.

Rồi mười phút.

Tiếng chuông điện thoại vang lên chói tai, như thúc giục, như đe dọa.

Tôi nhìn chằm chằm vào màn hình, rồi dứt khoát tắt máy — không muốn thấy gì thêm nữa.

Nhưng cô bạn thân bên cạnh kéo tay tôi lại:

“Sợ gì chứ? Dù sao thì mặt nạ cũng đã rơi hết rồi. Cứ để xem họ là những người thế nào. Nếu không, tao sợ sau này mày lại mềm lòng.”

“Cái chuyện kết hôn mà còn giấu mày cả đời được, thì cái nhà ấy chẳng có ý tốt gì đâu! Mày chờ xem.”

Tôi khẽ thở dài. Ừ, đến nước này rồi, tôi còn gì phải sợ nữa đâu.

Sau một hồi họ bàn bạc trong nhóm, cuối cùng con dâu tôi là người đi đón tiểu Trạch.

Trước khi đi, nó nhắn trong nhóm:

“@Mẹ, mẹ cứ muốn làm ầm chuyện này đúng không? Đừng trách con khiến mẹ mất mặt đấy nhé!”

Rồi nó chuyển qua nhóm lớp của cháu, bắt đầu than vãn:

“Bị mẹ chồng chơi một vố, tức muốn khóc luôn!” “Bà cứ đòi về quê với bố chồng để làm lại giấy kết hôn. Không đồng ý là dỗi, bỏ nhà đi luôn! Làm chúng tôi trở tay không kịp.”

Mọi người trong nhóm lớp ào ào an ủi:

“Mẹ tiểu Trạch à, chị cứ từ từ nói chuyện với mẹ chồng, thời xưa họ có kiểu ‘hôn nhân thực tế’ mà, không cần giấy tờ vẫn được công nhận đấy.”

Nghe vậy, con dâu càng được đà:

“Đúng rồi, bố chồng em cũng nói là do cán bộ năm xưa làm thiếu, bà ấy không chịu nghe. Thật không hiểu nổi, mấy chục năm tình nghĩa chẳng lẽ còn thua một tờ giấy? Thật là lạnh lòng!”

Cả nhóm thay nhau dỗ dành, cô giáo cũng nhắn lại, bảo đừng vội, bình tĩnh giải quyết.

Không dừng lại ở đó, con dâu lại chạy sang nhóm họ hàng lớn “Một Nhà Yêu Thương (36 người)” để kể khắp nơi:

“Mọi người ơi, mẹ chồng con đòi về quê làm lại giấy kết hôn, giờ bỏ nhà đi rồi. tiểu Trạch ở trường đợi bà, khóc nức nở luôn.”

“Thôi, từ giờ đừng ai nói bọn con bất hiếu nữa nhé. Ai thương thì rước bà về mà nuôi luôn đi.”

Nghe nó nói nghiêm trọng vậy, mấy người họ hàng ở quê nhảy vào khuyên:

“Con dâu nhà họ Triệu, cô bớt giận đi. Mẹ chồng cô trước giờ xa nhất chỉ dám đi đến huyện, sao mà bỏ đi được. Chắc loanh quanh gần đó thôi, cô cho bà ít thể diện, bà sẽ về mà.”

“Phải đó, hơn nghìn cây số, bà ấy đâu dám về quê một mình. Cứ nhắn nhẹ nhàng, bà sẽ tự quay lại thôi.”

Nhưng con dâu tôi lại tức hơn. Nó gửi tin nhắn thoại, giọng the thé:

“Bà ấy còn làm khổ tôi, mà tôi phải cho bà ấy thể diện à? Bà ấy xứng sao?”

“Hôm nay tôi nói luôn, có hay không có bà ấy trong cái nhà này — cũng chẳng khác gì!”

“Chẳng phải chỉ là chuyện đưa đón con nít thôi à? Bố chồng và mẹ tôi đều nghỉ hưu rồi, tôi đâu cần bà ta!”

Mọi người thấy khuyên không được, bắt đầu tag chồng tôi – Triệu Kiến Hòa, rồi cả thằng Triệu Bình – con trai tôi – để “ra mặt hòa giải”.

Nhưng nhiều người hơn lại tag tôi:

“Lý Hà ơi, nếu muốn làm lại giấy kết hôn thì nói đàng hoàng, đừng làm kiểu mất tích như vậy, phiền tụi nhỏ lắm đấy.”

“Ai mà chẳng biết hai người là vợ chồng rồi. Lo gì nữa, tuổi này còn sợ cái gì, nửa bàn chân đã bước vào quan tài rồi còn làm loạn.”

Có được đám đông “hậu thuẫn”, con dâu tôi càng thêm đắc ý, nói móc tôi trong nhóm:

“Bà ta thấy mẹ tôi sắp đi du lịch, mà tôi lại mua khăn lụa tặng mẹ chứ không tặng bà, thế là ghen ngược, lấy cớ đòi làm lại giấy kết hôn để cản mẹ tôi đi.”

“Phụ nữ với nhau ai mà chẳng hiểu kiểu tâm lý đó. Không phải tôi nói khó nghe, chứ đem so với mẹ tôi thì bà ta có gì mà so?”

“Mẹ tôi nuôi tôi một mình, có lương hưu, giờ tận hưởng tuổi già là đáng lắm chứ.”

“@Mẹ chồng, bà thử so với mẹ dưới tầng xem, bà ấy cũng không có việc làm mà còn biết ra bãi hoang trồng rau đem bán, nhặt ve chai trong khu chung cư để phụ con cháu. Còn bà, ngoài chuyện trông cháu với nấu cơm, bà làm được gì?”

Người trong nhóm lại tiếp tục khuyên tôi “biết điều”, “rộng lượng”, “đừng làm gia đình lộn xộn”.

Tôi không chịu nổi nữa.